www.e-mentor.edu.pl/artykul/index/numer/16/id/329

Jak roboty wyszukiwarek widzÄ… TwojÄ… stronÄ™?

e-mentor :: E-learning, blended learning - wyzwania techniczne, organizacyjne czy bardziej kulturowe?

e-learning
zarzÄ…dzanie wiedzÄ…
e-biznes
kształcenie ustawiczne
metody, formy i programy kształcenia

Strona główna
O czasopiśmie
Najnowszy numer
Archiwum
Forum
Dla autorów
Kontakt
Subskrypcja

English version

» E-mentor nr 4 (16) / 2006
» e-edukacja w kraju » E-learning, blended learning - wyzwania techniczne, organizacyjne czy bardziej kulturowe?
AAA

E-learning, blended learning - wyzwania techniczne, organizacyjne czy bardziej kulturowe? Jerzy Cieślik

Autor prezentuje własne doświadczenia związane z wdrażaniem platformy e-learningowej dla realizacji specjalistycznych programów kształcenia w zakresie dynamicznej, innowacyjnej przedsiębiorczości w szkołach wyższych. Analizuje związane z tym problemy natury technicznej, organizacyjnej i kulturowej. Kształtowanie kultury sprzyjającej współpracy o charakterze sieciowym oraz dzieleniu się wiedzą i doświadczeniem jest kluczowym warunkiem pełnego wykorzystania możliwości, jakie współcześnie stwarza zastosowanie nowoczesnych technologii informacyjnych w edukacji.
W referacie wygłoszonym na II Konferencji Rozwój e-edukacji w ekonomicznym szkolnictwie wyższym, która odbyła się w SGH 17 listopada 2005 r.1, zostały przedstawione doświadczenia autora zdobyte w trakcie realizacji programu dydaktycznego z wykorzystaniem specjalistycznego wortalu edukacyjno-doradczego www.cieslik.edu.pl. Warto na wstępie przytoczyć następujące założenia i cele tego przedsięwzięcia:
Projekt dotyczy wyspecjalizowanej dziedziny dydaktycznej - przygotowania studentów do realizacji ścieżki kariery zawodowej polegającej na uruchomieniu własnego biznesu. Dodatkowe ograniczenie polega na koncentracji na przedsiębiorczości dynamicznej, innowacyjnej, opartej na wiedzy, co jednak nie oznacza ograniczenia się wyłącznie do sektora high-tech.
W tej dziedzinie niekwestionowanym liderem są uczelnie amerykańskie. Europejskie ośrodki akademickie pozostają daleko w tyle, choć w licznych krajach (np. w Skandynawii) obserwujemy wiele interesujących inicjatyw w tym zakresie.
Od samego początku realizowany program edukacyjno-doradczy oparty był na formule kształcenia komplementarnego (blended learning)2, w której formy tradycyjne, takie jak wykład czy warsztaty oraz podręcznik, połączone są z wykorzystaniem platformy elektronicznej dla przekazania dodatkowych materiałów, interakcji między studentami a prowadzącym oraz dla realizacji pracy grupowej (współdziałanie studentów w małych grupach). Wynikało to ze specyfiki samego przedmiotu oraz analizy doświadczeń zagranicznych, gdzie można mówić o ukształtowaniu się określonego standardu w tej dziedzinie (wykorzystanie studiów przypadku, warsztaty dla dużej grupy, praca w mniejszych grupach, praca indywidualna studenta).
W nawiązaniu do cytowanej we wspomnianym referacie teorii "korzyści z zacofania", względne opóźnienie polskich uczelni w tej wąskiej dziedzinie (przygotowanie studentów do uruchomienia własnego biznesu) może być swoistym atutem. Wykorzystując nowoczesne technologie informacyjne, możemy bowiem szybko przyswoić nagromadzone w wiodących ośrodkach akademickich na świecie wiedzę i doświadczenie3, ponosząc niewielką cząstkę kosztów w porównaniu do tych, jakie musieli ponosić liderzy. Po drugie, nowoczesne technologie informacyjne w edukacji umożliwiają szybką dyseminację opracowanych programów dydaktycznych w skali całego kraju, a także w skali międzynarodowej.
Aktualny etap realizacji programu

W okresie ostatnich trzech lat wortal edukacyjno-doradczy www.cieslik.edu.pl był wykorzystywany do realizacji dwóch przedmiotów: Jak uruchomić własny biznes oraz Przedsiębiorczość międzynarodowa - zarówno na studiach dziennych, zaocznych, jak i podyplomowych (także w j. angielskim). Od stycznia 2006 r. realizowany jest projekt finansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego - Jak uruchomić własny biznes - program szkoleniowo-doradczy dla studentów, który objął 120 studentów z 32 szkół wyższych na terenie województwa mazowieckiego. Faza szkoleniowa zakończyła się w czerwcu 2006 r. Aby przejść do fazy doradczej, studenci musieli uruchomić własny biznes i ten warunek spełniło 21 osób, z czego 12 uczestników ma szanse uzyskać dotację w wysokości 24,6 tys. zł. Faza doradcza, która ma pomóc w pokonaniu trudności typowych dla rozruchu nowej firmy potrwa do kwietnia 2007 r. W tym czasie realizowane będą indywidualne i grupowe spotkania z konsultantem, a jednocześnie wykorzystywana będzie platforma umożliwiająca bieżący kontakt ze szkoleniowcami oraz wymianę doświadczeń między uczestnikami programu na zamkniętym forum "Klub Dynamicznego Biznesu".

Istotnym uzupełnieniem całego przedsięwzięcia jest podręcznik Przedsiębiorczość dla ambitnych. Jak uruchomić własny biznes, który ukazał się w sierpniu 2006 r4. Spowodowało to konieczność istotnej przebudowy funkcjonalności wortalu i stworzenia dodatkowych modułów. Te dodatkowe moduły to: obudowa internetowa podręcznika - dodatkowe materiały i narzędzia dla studentów oraz specjalny moduł dla wykładowców, gdzie oprócz dodatkowych materiałów, wskazówek metodologicznych itp. stworzona została możliwość prowadzenia zajęć z wykorzystaniem wortalu przez zainteresowanych wykładowców. W konsekwencji została zmieniona nazwa wortalu na Przedsiębiorczość dla ambitnych jako bardziej odzwierciedlająca jego zakres tematyczny. Aktualną strukturę wortalu przedstawia rysunek 1.
Rysunek 1. Struktura wortalu Przedsiębiorczość dla ambitnych
Źródło: opracowanie własne
Jeśli chodzi o praktyczną realizację, to wyraźnie wyodrębniają się dwa typy programów dydaktycznych:

wariant podstawowy, wprowadzający studentów w problematykę uruchamiania własnego biznesu,
wariant zaawansowany, przygotowujÄ…cy do faktycznego uruchomienia biznesu.
Obydwie wersje łączy preferowana metoda - warsztatowa. Studenci zapoznają się wcześniej z odpowiednimi partiami podręcznika i dodatkowymi materiałami na wortalu, realizują określone zadania z wykorzystaniem zamieszczanych tam narzędzi, a na warsztatach analizują (indywidualnie bądź grupowo) pod kierunkiem wykładowcy szczegółowe kwestie w odniesieniu do konkretnego planowanego przedsięwzięcia biznesowego. Nie wyklucza to oczywiście klasycznej formy wykładu, ale najlepiej, gdyby wykład był łączony z elementami pracy warsztatowej.
Podstawowe różnice między wariantem podstawowym a wariantem zaawansowanym są następujące:
Wariant podstawowy może być realizowany w trakcie studiów, by w ten sposób ukierunkować zainteresowania studentów tą opcją kariery zawodowej, natomiast wariant zaawansowany powinien być generalnie adresowany do studentów ostatniego roku;
W wariancie podstawowym studenci realizują określone zadania w stosunku do przedsięwzięcia zaplanowanego dla celów dydaktycznych. Choć niekiedy prowadzi to do faktycznego założenia firmy, nie jest to celem programowym przedmiotu. W wersji zaawansowanej natomiast uczestnicy pracują nad koncepcją przedsięwzięcia z zamysłem jego uruchomienia. Rzecz jasna tylko w pewnej części przypadków kończy się to powodzeniem;
W wersji zaawansowanej końcowym efektem programu jest opracowany indywidualnie bądź grupowo biznesplan (w wersji bazowej), natomiast w wersji podstawowej końcowy efekt to wstępna koncepcja biznesu5;
Przedmiot w wersji podstawowej może być realizowany przez wykładowcę samodzielnie, natomiast w wersji zaawansowanej powinna z zasady uczestniczyć także druga osoba (konsultant) nie tylko ze względu na potrzebną fachową wiedzę w zakresie oceny wstępnych koncepcji biznesu oraz biznesplanów, ale także ze względu na duże obciążenie czasowe.
W sumie, jeśli chodzi o wersję zaawansowaną programu, jego realizacja jest praktycznie możliwa jedynie w sytuacji uzyskania dodatkowych środków, także przeznaczonych na opiekę doradczą oraz wsparcie finansowe, przynajmniej dla najlepszych uruchomionych przedsięwzięć. W takim przypadku niewątpliwą zaletą wortalu jest możliwość realizacji programów dydaktycznych w skali ponaduczelnianej - regionalnej, ogólnopolskiej, a w przyszłości także międzynarodowej (wortal umożliwia prowadzenie tego samego przedmiotu w różnych wersjach językowych). Przedsięwzięcia realizujące wersję zaawansowaną zostały wyodrębnione w strukturze wortalu jako Programy specjalne. Przykładem praktycznej realizacji tej wersji jest projekt finansowany ze środków UE Jak uruchomić własny biznes - program szkoleniowo-doradczy dla studentów. Obecnie trwają przygotowania do realizacji modułu szkoleniowo-doradczego dla 25 doktorantów nauk ścisłych w ramach programu wspierania innowacyjnych przedsięwzięć INNOWATOR, organizowanego przez Fundację Nauki Polskiej6.